Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen – Nieuwe Editie!

Stichting Eropaf! heeft een hernieuwde uitgave van de Handreiking Voorkomen Huisuitzettingen uitgebracht. De handreiking biedt actuele inzichten over preventie en interventie bij dreigende ontruimingen wegens schulden.

Komend najaar organiseert Eropaf! een bijeenkomst rond het thema huisuitzettingen. Stuur een mail naar info@eropaf.nl als je hierover op de hoogte gehouden wil worden.

Preventieplan Leiden

Leiden wil met onder andere belastingadvies, gastlessen en peer-to-peer aanpak op scholen, budgetcursussen, online tools, hulp bij thuisadministratie, nazorg en een sociaal leenfonds voorkomen dat schulden ontstaan of verergeren. In het Preventieplan staan preventieactiviteiten voor onder meer jongeren, zelfstandigen en mensen met een licht verstandelijke beperking. Leiden reserveert hiervoor €200.000 per jaar.

Leiden zet ook stevig in op Vroegsignalering. Daarvoor begroot de gemeente nog eens €544.000 per jaar. De projectplannen van Leiden en andere gemeenten vind je in het artikel Evaluaties en projectplannen Vroegsignalering Schulden.

Actieplan voor mensen met een licht verstandelijke beperking

Gemeenten moeten mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) eerder herkennen en hulp op maat bieden bij schuldhulpverlening en arbeidstoeleiding, staat in de Verkenning LVB, schulden en werk. Op p. 8 staan aanbevelingen voor gemeenten:

  • Houd bij vroegsignalering en schuldpreventie rekening met deze doelgroep en maak gebruik van het landelijk kenniscentrum LVB.
  • Geef wijkteams of sociaal raadslieden de opdracht om als product aan te bieden dat mensen met een LVB altijd even contact kunnen opnemen met vragen over administratie.
  • Zoek mensen actief op als er signalen zijn.
  • Richt de aanvraagprocedure van minimaregelingen zodanig in dat mensen met een LVB deze zo zelfstandig mogelijk kunnen aanvragen.
  • Houd bij de toepassing van bijzondere bijstand rekening met het soms improductieve gedrag, zoals het onvoldoende overzien van consequenties (bijv. bijzondere bijstand geven als een rechtbank geen sanering toekent vanwege een beperkte snelheidsovertreding).
  • Koop een ontregelende schuld af als het ontstaan gerelateerd is aan de beperkingen die samenhangen met de LVB.
  • School professionals en bied een verwijskader.
  • Maak de toegang tot schuldhulpverlening laagdrempelig. Dus niet voor het eerste gesprek al vragen om formulieren te verzamelen.
  • Bied een stappenplan, zodat mensen begrijpen in welke stap ze zitten.

Diverse betrokken organisaties presenteren naar aanleiding van de verkenning het Actieplan LVB, schulden en werk. Hierin kondigen zij aan dat zij de komende twee jaar interventies en trainingen met elkaar gaan delen, pilots op gaan zetten en de bestaande basiskennis over LVB willen uitbreiden. Daarnaast moet onder andere via publieke discussies meer aandacht voor het onderwerp komen.

Evaluaties en projectplannen Vroegsignalering Schulden

Op 12 juni vond weer het Landelijk Overleg Vroegsignalering Schulden plaats. De deelnemers deelden de volgende presentaties en documenten:

De volgende bijeenkomst is op 13 november, waarschijnlijk weer in Utrecht. Begin oktober volgt de definitieve uitnodiging en het programma. Houd op dit blog de agenda in de gaten.

Kabinet presenteert Schuldenaanpak

Lees het zojuist gepresenteerde Actieplan brede schuldenaanpak, overzicht initiatieven schuldenaanpak en de Kamerbrief.  Veel maatregelen vonden we al in het Regeerakkoord, een paar keer zelfs met exact dezelfde formulering. Er wordt voor concrete afspraken tussen Rijk en gemeenten onder meer verwezen naar het in februari gestarte Interbestuurlijk Programma (IBP) van Rijk en VNG. Maar zéker wel nieuw is het volgende:

€72 miljoen extra voor gemeenten
In het Regeerakkoord stond al dat het kabinet de komende drie jaar €80 mln. (2018: €30 mln., 2019: €25 mln., 2020 €25 mln.) ter beschikking stelt voor het voorkomen van schulden en de bestrijding van armoede – in het bijzonder onder kinderen. In de Kamerbrief is vandaag te lezen dat het merendeel van de middelen (90%) via een decentralisatie-uitkering beschikbaar zal worden gesteld aan gemeenten. NB. Voor decentralisatie-uitkeringen geldt formeel dat er geen sprake is van een bestedingsverplichting richting de Rijksoverheid. De middelen kunnen ook aan de bekende lantaarnpalen worden uitgegeven. Maar Rijk en VNG zullen er ongetwijfeld via o.a. het IBP op toezien dat het geld goed wordt besteed.

40 maatregelen
Het actieplan presenteert 40 maatregelen rond 3 actielijnen. ik noem ze hieronder bijna allemaal; in ieder geval de meest concrete en voor gemeenten relevante:

  • Er wordt verder geëxperimenteerd met een schuldenrechter. Daar lazen we hier en hier al wat meer over. De rechtspraak komt binnenkort met een visiedocument ‘rechtspraak en schulden’ met maatregelen om de schuldenproblematiek te verlichten.
  • Gemeenten krijgen adviesrecht in gerechtelijke procedure rond schuldenbewind. Voorontwerp voor wetsvoorstel wordt naar verwachting rond de zomer voor consultatie aangeboden.
  • Ter ondersteuning van vroegsignalering, betere dienstverlening en kortere doorlooptijden wordt geïnventariseerd welke verduidelijkingen in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening mogelijk en nodig zijn. NB. Ik wens dat gemeenten niet allemaal afzonderlijk en telkens verschillende convenanten hoeven te sluiten met schuldeisers, maar dat dit landelijk en uniform wordt opgepakt.
  • Uitvoering van kennis- en ontwikkelprogramma’s Vakkundig aan het werk en Schouders Eronder.
  • De minimum-incassokosten, nu €40, gaan mogelijk omlaag.
  • Ook kleine boetes, vanaf €75, mogen in termijnen worden betaald.
  • Een nieuw incassoregister gaat bureaus registreren die voldoen aan alle eisen met betrekking tot oprichting, bedrijfsvoering en opleiding. Gaat een incassobureau te vaak in de fout, dan wordt het beboet en verliest het registratie.
  • Voor de zomer volgt de consultatie van het wetsvoorstel waarin wordt geregeld dat ook bij bankbeslag de beslagvrije voet wordt gerespecteerd.
  • Het Platform Wijzer in Geldzaken bevordert verantwoord financieel gedrag, met bijvoorbeeld de Werkgeversaanpak en het versterken van financiële vaardigheden van kinderen en jongeren in het onderwijs.
  • Voorkomen en verminderen van laaggeletterdheid in het programma Tel mee met Taal. NB. Stichting Lezen & Schrijven kan jouw gemeente helpen met het ‘laaggeletterd proof’ maken van de schuldhulpverlening!
  • Eenvoudig maatwerk bij ingewikkelde problemen. Dit is een traject binnen het Programma Sociaal Domein.
  • De ‘doenvermogentoets‘ wordt opgenomen in de Uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets en in overleg met de uitvoeringsorganisaties
    concreet vormgegeven. Dit in navolging van het advies van de WRR om uit te gaan van een realistisch perspectief i.p.v. rationalistisch perspectief. Dat advies werd ook al opgepakt in de eerste Miljoenennota van dit kabinet. Mooi. En is uiteraard ook aandachtspunt voor gemeenten.
  • Betere ondersteuning voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Ook een traject binnen het Programma Sociaal Domein.
  • Met 7 gemeenten worden 100 kwetsbare jongeren aan het werk geholpen. Tegelijk wordt gekeken naar het terugbrengen van het aantal belemmerende factoren m.b.v. coaches, waaronder schulden. Onderdeel van Project Integrale Persoonsgerichte Toeleiding Arbeid.
  • Kleinschalige pilots voor de ontwikkeling van een persoonsgerichte aanpak voor mensen met een ernstig psychiatrische aandoening.
  • Breda en Tilburg experimenteren met re-integratie van (ex)-gedetineerden. Daarnaast lopen er experimenten met reclassering in Amsterdam.
  • In het kader van de regeling ter stimulering van activiteiten die een duurzame bijdrage leveren aan het tegengaan van armoede- en schuldenproblematiek wordt op 1 februari 2019 het zesde tijdvak opengesteld. Voor projecten is €4 miljoen beschikbaar. Niet voor gemeenten.
  • De alliantie van vrijwilligersorganisaties versterkt de inzet van vrijwilligers in de gemeentelijke schuldhulpverlening.
  • CBS onderzoekt hoe problematische schulden in kaart kunnen worden gebracht op basis van gegevens uit bestaande registers in plaats van op basis van enquêtes, zoals tot nu toe gebeurt.
  • Vereenvoudiging toeslagen. Bij 3 maanden zorgpremieachterstand zal de zorgtoeslag direct worden overgemaakt naar de zorgverzekeraar. Over afschaffing of aanpassing wanbetalersregeling wordt niet gerept. De regering zal nog wel voor de zomer reageren op een motie om de wanbetalersregeling te onderzoeken op ongewenste effecten. Onderzoek naar omleiden huurtoeslag loopt nog. Eerder werd bekend dat kinderopvangtoeslagniet zal worden omgeleid. Er komt waarschijnlijk een vervolg op pilots waarin de Belastingdienst burgers proactief attendeerde op het moment dat hun situatie verandert en wanneer dit mogelijk gevolgen kan hebben voor hun toeslag.
  • Het conceptbesluit vereenvoudiging beslagvrije voet is eind vorig jaar in consultatie gegeven. Afronding consultatiefase staat gepland op Q2 2018. Dat betekent vast niet dat de nieuwe beslagvrije voet dan al direct van toepassing is. Ik denk dat nog wordt vastgehouden aan invoering per 1-1-2019.
  • Afstemming Rijksincasso. Het kabinet streeft ernaar om organisaties als Belastingdienst, UWV, CJIB en Zorgverzekeraars aan te sluiten op het beslagregister. RVO en DUO zijn al aangesloten. Manifestpartijen SVB, Belastingdienst, CAK, UWV, DUO en CJIB bezien hoe het contact met schuldenaren kan worden verbeterd (lees meer daarover in overzicht initiatieven schuldenaanpak).

Vanavond 22:30 uur praten staatssecretaris van Ark en journalist Jesse Frederik in RTL Late Night over de Schuldenaanpak.

Met apps je geldzaken op orde

Afbeeldingsresultaat voor appsIk ben betrokken bij de ontwikkeling van een aantal apps waarmee je grip houdt op je geldzaken. Die apps schieten tegenwoordig als paddenstoelen uit de grond. Vooral voor jongeren. De apps hebben één of meer van de volgende functionaliteiten:

  • Een koppeling met je betaalrekening, zodat je met mooie taartdiagrammen ziet waar jij je geld aan uitgeeft.
  • Overzicht van minimaregelingen, toeslagen, etc. Soms ook met indicatie of je er recht op hebt.
  • Tips om te besparen of je inkomen te verhogen.
  • Reservering voor vaste lasten. In Culemborg loopt een interessant experiment met een app die het inkomen, zodra het binnenkomt, meteen op een subrekening reserveert voor betaling van bijvoorbeeld de vaste lasten. Het geld kan niet meer aan iets anders worden uitgegeven, tenzij de debiteur, rekeninghouder of schuldhulpverlener akkoord is met afwijkende besteding. Ook kan geoormerkt geld op de rekening worden gestort, bijvoorbeeld bijzondere bijstand voor een wasmachine. De ontvanger kan het geld alleen uitgeven bij bepaalde leveranciers en/of aan wasmachines.
  • Op maat gemaakt voor gemeente of regio.
  • Communiceren met schuldeisers, bijvoorbeeld over betalingsregeling.
  • Budgetbeheerachtige toepassingen: schuiven tussen potjes. En hoeveel heb ik nog te besteden deze maand?
  • Blended hulpverlening. Gekoppeld aan een website. Communiceren met een hulpverlener.
  • Nudging. Belonen van verstandige keuzes.
  • Foto’s maken van bijvoorbeeld documenten, formulieren en handtekening.
  • Aanvragen voorzieningen.
  • Beveiligde informatiestromen naar bijv. gemeente en Belastingdienst
  • Signaleren toekomstige tekorten o.b.v. data-analyse

Hieronder een overzicht van apps die ik de afgelopen tijd tegen ben gekomen, op alfabetische volgorde. Ik ken ze niet allemaal, dus kan geen waardeoordeel geven.

Amsterdam voorziet

Bereken uw recht

  • Op www.berekenuwrecht.nl checken burgers hun recht op toeslagen. Sluit jouw gemeente aan, zodat burgers ook gemeentelijke inkomensregelingen kunnen checken en aanvragen. Het is een online tool, geen app, maar ingericht om te gebruiken met een smartphone.

Buddy App

  • App is in ontwikkeling. Kijk op www.buddypayment.nl. De moeite waard om in de gaten te houden!

Budget de baas

Doekoe

Eerste Hulp Bij Schulden

Fikks

Financieel paspoort

De app gaat in opdracht van de gebruiker langs allerlei sites op zoek naar persoonlijke gegevens. Die worden in een handzaam overzicht gezet, dat weer gebruikt kan worden bij een hypotheekaanvraag, een financieel planningsgesprek of in de schuldhulpverlening.

Geldfit

Geldplannen

  • Het Nibud/Startpunt Geldzaken biedt diverse online geldplannen.

Goed Geld

Grip app

Huishoudboekje

Krap

  • Krap.nl initiatief van gemeente ’s-Hertogenbosch.

Mijnstadsbank

MoneyFit

Monnie

Schaarste app

Schuldenwisser

Schuldvrij app

Stack je money

SWF+

Tel je geld

Uit de schulden

Zelf je schulden regelen

Staatssecretaris over o.a. vereenvoudiging toeslagensysteem

Had ik al gemeld dat staatssecretaris Van Ark dit voorjaar een brede schuldenaanpak zal presenteren? Ik ben benieuwd naar de inhoud, want in het Regeerakkoord en tijdens o.a de overleggen met de Tweede Kamer worden nog weinig concrete nieuwe maatregelen genoemd.

Gisteren stuurde Van Ark een brief naar de Tweede Kamer. Daarin worden de kabinetsplannen al iets concreter. Ze reageert in de brief op het rapport ‘Eenvoud loont – Oplossingen om schulden te voorkomen’ van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS). RVS pleit voor eenvoud en preventie en komt met drie soorten oplossingen:

  1. Vereenvoudigen van ingewikkelde systemen en regels – vooral het toeslagensysteem – om escalatie van schulden te voorkomen (technisch ontzorgen). Van Ark schrijft dat een algehele herziening van het toeslagensysteem op korte termijn ‘geen realistische optie’ is. Wel volgt in het voorjaar nog haar reactie op een motie om de huurtoeslag direct over te maken naar de verhuurder. Een vergelijkbare motie over het overmaken van zorgtoeslag naar de zorgverzekeraar is onlangs beantwoord door Minister Bruins (Medische Zorg): overmaken van zorgtoeslag voor alle rechthebbenden vindt Bruins disproportioneel. Maar overmaken op vrijwillige basis of voor mensen met 3 maanden achterstand (daarvoor bestaat al wettelijke basis) wil Bruins wel verder uitwerken. Van Ark wijst er verder op, dat er wordt gewerkt aan een nieuwe financieringssystematiek voor de kinderopvang, waarbij geld direct naar kinderopvanginstelling i.p.v. ouders gaat. Naschrift d.d. 3 april: Ombudsman wijst op nieuwe regeling voor verrekening schuld kinderopvangtoeslag.
  2. Preventief ondersteunen van mensen bij hun financiële huishouding, nog voordat er schulden zijn (sociaal ontzorgen). Mensen moeten eenvoudiger en sneller toegang krijgen tot hulp.
  3. Versterken van verantwoordelijkheid van overheid, bedrijven en organisaties om het risico op escalatie van schulden te verkleinen (zorgplicht).

Als reactie op voorstellen 2 en 3 noemt Van Ark een aantal maatregelen die al in gang zijn gezet (waarvan de meeste op mijn blog al aan de orde zijn gekomen).

Eerder werd duidelijk dat het kabinet het huidige systeem van loonkostensubsidie voor werkgevers wil inruilen voor een systeem waarbij mensen onder het wettelijk minimumloon zelf moeten regelen dat hun inkomen wordt aangevuld. Een slecht idee, vinden betrokkenen en deskundigen.